Armagnac is een druivenbrandewijn die wordt geproduceerd in de regio Pays de Gascogne in het zuidwesten van Frankrijk, tussen de rivieren de Adour en de Garonne aan de voet van de Pyreneeën, waar het al sinds minstens de 15e eeuw wordt gemaakt. Het terroir hier is een variërend mengsel van zand en klei verspreid over glooiende heuvels die in de lange zomer baden in de zon.
Armagnac is het oudere broertje van Cognac en de productie ervan gaat terug tot 1411 of zelfs eerder, waardoor het de vroegste Franse gedistilleerde drank is die we kennen. Net als Cognac is Armagnac sinds 1936 erkend als een 'Appellation d'Origine Contrôlée' (gecontroleerde herkomstbenaming). De sleutel tot het begrijpen van de verschillen tussen Armagnac en Cognac is het begrijpen van de basisprincipes van druiventeelt, distillatie en het effect van houtsoorten op de rijping van gedistilleerde dranken.
Druiven: Terwijl Cognac grotendeels wordt gemaakt van de Ugni Blanc druif, gebruikt Armagnac verschillende druivensoorten - Ugni Blanc vertegenwoordigt 55% van de productie, maar wordt gevolgd door Baco Blanc/Baco 22A (35%), Folle Blanche (5%) en Colombard (5%). Nog eens zes variëteiten kunnen legaal worden gebruikt, maar zijn uiterst zeldzaam.
Armagnac heeft drie verschillende wijnbouwgebieden:
Bas Armagnac: Zeer gewaardeerd, creëert eaux-de-vie met een uitgesproken boeket van pruimen. Dit is het grootste deel van de productie van Armagnac.
Armagnac-Ténarèze: Produceert rijk geparfumeerde sterke dranken met een robuust karakter.
Haut Armagnac: Hoewel dit terroir het grootste gebied beslaat, heeft het minder wijngaarden en dus de kleinste opbrengst van de drie regio's.
Distillatie: De distilleerketel die wordt gebruikt in Cognac is gebaseerd op dubbele distillatie en de eau-de-vie heeft een gemiddeld alcoholvolume van 72% bij het verlaten van de distilleerketel. Voor Armagnac wordt de voorkeur gegeven aan distilleerkolven, maar de eau-de-vie wordt slechts één keer gedistilleerd. Volgens de wet mag het distillatiegehalte tussen 52% en 72,4% liggen, maar meestal ligt dit percentage lager. Als de distillatie eenmaal aan de gang is, gaat deze 24 uur per dag door. De periode tussen de oogst en het einde van de winter staat bekend als La Flamme de L'Armagnac en wordt gekenmerkt door festivals en feesten in de hele Gascogne. In schril contrast met de schaal van de productie en de wereldwijde populariteit van Cognac, wordt Armagnac voornamelijk geproduceerd door kleinschalige telers, waarbij bijna een derde van de productie wordt gedaan door mobiele distilleerketels die over het platteland kunnen worden rondgereden of gedeeld met buren. In feite zijn er geen grote Armagnac-producenten en zelfs de grootste bedrijven produceren slechts zo'n 1-2 miljoen flessen per jaar. Van alle Franse sterke dranken is Armagnac waarschijnlijk het minst industrieel.
Rijping: Cognac rijpt voornamelijk in Franse eiken vaten uit de Limousin of Tronçais bossen in centraal Frankrijk, terwijl Armagnac soms kiest voor Gascon eiken uit het zuiden. Dit hout, ook wel bekend als 'zwart eiken', is bijzonder tanninerijk en zorgt voor een diepe kleur en een intens karakter van donker fruit. Armagnacs kunnen worden geclassificeerd op basis van hun leeftijd, te beginnen vanaf 1 april nadat de eaux-de-vie zijn gedistilleerd. De leeftijdsclassificaties voor Armagnac verschillen enigszins van die van Cognac:
VS: ten minste één jaar rijping op hout
VSOP: minstens vier jaar
Napoléon: minstens zes jaar
Hors d'Age, XO: minstens 10 jaar
Vintage: moet ouder zijn dan 10 jaar en mag niet gemengd zijn met andere jaargangen.
Let op: bij vintages geeft het jaartal op het etiket het oogstjaar aan.
De kleinschalige productie van Armagnac betekent dat het resultaat dramatisch kan verschillen van distilleerder tot distilleerder, zelfs binnen één stad of terroir. Hoewel de brandy vaak krachtig en robuust is, kan hij ook bloemig en licht zijn, tot kruidig met tonen van leer en wierook. De smaken van Armagnac kunnen een breed spectrum beslaan, simpelweg omdat het zo'n ambachtelijk product is. Omdat het in kleine hoeveelheden wordt gemaakt door grotendeels onbekende producenten, is dit een gedistilleerde drank die zijn individualiteit met trots draagt. Voor de fans van deze ondergewaardeerde brandewijn zijn de boerenroots en de individuele rustieke variëteiten intrinsiek verbonden met zijn populariteit en een aangeboren deel van zijn charme. De band tussen de wijnboeren, het terroir en de brandy maakt deze historische gedistilleerde drank uniek. Elke Armagnac is net zo uniek als de handen die hem gemaakt hebben, en zo hoort het ook.
